خرید بک لینک

درباره سایت

ایران شناسی - قوم شناسی - جامعه شناسی

آخرین مطالب

امکانات وب

روستاهای حاشیه کویر ایران ووظیفه وزارت نیرو در اشتغال زائی آنها

از:دکتر محمد خالقی مقدم جامعه شناس روستائی

مهاجرت سریع روستائیان به شهرهای ایران وبا ظهور صنعتی شدن ایران ویا با روند فروپاشی نظام ارباب –رعیتی اتفاق افتاد که از سال1342 شمسی شروع شده بود و66 هزار روستای ایرانی را در معرض متلاشی شدن قرار داد ودر این میان ، روستاهای حاشیه کویر ایران ویا بلوچستان وهرمزگان، بیشترین ضربه پذیری را بخود دیدند که استعداد ویاپتانسیل محیطی کمتری، برای بقای سکونتگاهی خود داشتند ویااز نظر آماری این نوع روستاهای ضربه پذیرایران ، رقم درشتی را از 66هراز روستای ایرانی تشکیل می دهند، و بعلاوه در ایام سابق اجتماعی، زمانی بود که روستاها 70%اشتغال ایرانیان را تامین می کردند ویا تغذیه دهی مناسب به آنها میکردند ، وباضافه اینکه جمعیت انسانی ایران را در جغرافیای بهینه خود نسبت به امروز، توزیع جمعیتی بهینه کرده بودند ویا تغذیه دهی مناسب میکردند ولی امروزه برعکس شده است،و با فروپاشی اقتصاد این نوع روستاها، بهینه ماندن جمعیت انسانی آنهاو در نقاط مختلف ایران نیز بهم خورده است ولذا در مناطق خاصی از ایران ، جمعیت مزبور" تجمع نابسامان "یافته اند تا کار وشغل پیدا بکنند ولی این نوع"انبوهی جمعیت" در مکانهای خاص از ایران ،که آنها را کلانشهر می نامند ، نظام آبرسانی آن ناحیه را بهم زده است ویا نظام هوای آن ناحیه را آلوده کرده است ویا نظام تغذیه دهی ویا نظام اشتغال زائی ویا نظام تفریح سالم ویا امکانات زیست محیطی آن مناطق را بهم زده است ویاجامعه مزبور را ناسالم میکند.

واز این رو مباحث اشتغال زائی برای جوانان ایرانی ، امروزه درسطح جامعه بطور ذهنی انجام میشود ویامباحثی پا در هواست ، چرا که اشتغال جمعیت یک ناحیه از ایران ،جدا از محیط مسکونی آن نوع "مکانهای اشتغال آفرین" نمی تواند اتفاق بیفتد ویا تحقق بیابد! ، چرا که هر" شغل یابنده مزبور" بیک منزل سکونتی نیز و بعداز اشتغالش نیاز دارد واگر در مکان اصلی سکونت وی به او شغل فراهم نیاوریم ، پس مجبوریم که در مکان دیگری که برایش شغل فراهم میکنیم ، منزل هم به وی بدهیم تا حتما شغلش باقی بماند ویاآن کارخانه ویا اداره دائما بچرخد ویاتعطیل نشود ورواج این نوع طرز فکر غلط در اشتغال آفرینان سه دهه گذشته ایران هم ،مردم ایران را به دردسر انداخته است و یااین نوع استدلال غلط اشتغال افرینی از فقدان معلوماتمان ، در مورد فلسفه 66 هزار روستای ایرانی نشآت می گیرد، که برای اشتغال آفرینی اندک خودمان درسطح شهرها، پروسه بیکار کردن تعداد زیادی از ایرانیان را در سطح همان روستا ها بنیانگذار ی میکنیم که دوباره باید برای شغل دهی دو باره به آن بیکار کرده های جدیدتر خودمان، تدابیر جدیدی را هم بیندیشیم ونیز این نوع فقدان معلوماتمان در مورد " برنامه ریزی اشتغال "66هزار روستای ایرانی را در معرض نابودی اقتصادی قرار داده است ویا اشتغال گذشته آنها را نابود میکنیم یا بعبارت دیگر "گلو گاه اشتغال آفرینی " این 66 هزار روستا را می فشاریم تا سکنه اش به بیکاری حتمی دائماکشیده شوند ویا به مهاجرت های بی رویه آنها به شهر ها منجر میشویم وبعلاوه حق طبیعی شغل داشتن را از آنها می گیریم ودر حالی که فلسفه صنعتی شدن در جوامع غربی هم این نوع استدلالها نیست که مکان های " اشتغال آفرین سنتی"انها را نابود بکنیم که روستا نامیده می شوند وبلکه هدف صنعتی شدن جوامع مزبور آنست که روستا ها را" نیمه مدرن "بکنیم ، که "معیشت کشاورزی" آن نوع جوامع روستا ئی را به "معیشت جدید صنعتی" بکشانیم ویا حداقل از "کشاورزی سنتی" به "کشاورزی نیمه صنعتی" بکشانیم که فلسفه مدرسه ساختن در روستا های مزبور بخاطر آنست ویا آب وبرق دادن به آنهاویامخابرات وراه کشی به روستا ها در همین راستا وهدف بوده آست وبعلاوه چونکه بهتر از آنها را درسطح شهر ها وبرای دیگرشهریان می سازیم نتیجه اجتماعی برعکس میدهد وبعلاوه چونکه" سیاستهای اشتغال دهی" راهم فقط درسطح شهر ها و با "سیاست های غلط دولتی" خود مستقر کرده ایم ولذا نتیجه ای برعکس می دهد وبا همه سرمایه گذاریهای فراوان خود درایران ، تنها برمیزان بیکاران جامعه ایرانی خود می افزائیم وبخاطر آنست که صنعتی شدن روستا ها یمان را" بدجوری تفسیر" می کنیم ولذانتایج معکوس می گیریم ودر هر حال این واقعه مذموم در جامعه ما افتاده است ولذا در نتیجه سیاستها ی غلط امان است ویا از" تفسیرهای من در آوردی امان ازروند توسعه نشات میگیرد "که امروزه 80 % جمعیت ایران در شهرها انبوه شده اند ویا خواستار آن هستند که در "جغرافیای کوچکی از نظام مکانهای جدید ایرانی" ،به همه آن ایرانیان ،شغل جدید داده بشود ودر حالی که چاره اشتغال زائی بهینه یک جامعه جویای کار ، تنها در " احیائ دوباره " روستاهای نیمه صنعتی" است ولی "احیائ روستا ها "نیز بدون "تئوری علمی" ویا "نظریه مفید اجتماعی" قابل احیاء شدن نیست وبلکه تنها راه حلش آنست که "نظام های تولید جمعی" این نوع روستا ها احیاء بشود که قبلاهم بصورت نظام جمعی به تولید کشاورزی می پرداختند ویا به تولید کار گروهی دسته جمعی پرداخته میشد واین باردر جامعه امروزین ،در شکل حرفه جدید به این کار گروهی صنعتی جدید برگردانده شوند تا امکان احیاء جمعیت روستائی آنها فراهم بشود ویا امکان بازگشت برخی از مهاجرین مزبور به روستاهای خودشان فراهم بیاید ولذا انجام کار گروهی دسته جمعی برای چند هزار روستای حاشیه کویرضروری است ویا برای روستاهای محروم سیستان وبلوچستان ویا هرمزگان ضروری است ، وبدون آن امکان وجودی نمی یابد مگر آنکه قبلا توافق گروهی برایشان بوجود بیاید ویا توافق جمعی آنها در نوع اشتغال یابی جدید شان "مقبول فرهنگی" بشود ویا در صنعت جدید روستائی اشان را نیز برای آنان مقبول بکنیم که به عنوان فرهنگ پذیری شغل جدید اثرلازم بکند و در آن صورت بجای شغل از دست داده خودشان ، همگی با رغبت واشتیاق ومیل درونی به آن پیشه جدید فرهنگ پذیر میگردند والا حفظ همان روستا های ضربه پذیر سخت است و یابا روند کشاندن افراد پراکنده اش بسوی مشاغل پراکنده تر سخت است ویا با مشاغل غیر همگون با یکدیگر، امکان پذیر نیست ! واز این رو بررسی های اجتماعی نشان می دهد که تنها" صنعت روستائی پایدار" زمانی است که بتواند اساس معیشت دهی ویا اساس اشتغال آفرینی لازم رابرای سکنه این چند هزار روستای حاشیه کویر ی فراهم بکند ویا برای روستاهای هرمزگان وبلوچستان فراهم بشود ولذا ایجاد صنعت های پراکنده نجاری برای آنها درست نیست ویاایجاد صنعت پراکنده صنایع دستی د ر آن روستا ها صحیح نیست ویا بصورت صنعت پراکنده مرغداری وغیره در آنجااثر پذیر نیست که بتواند" پایداری جغرافیائی " به این نوع روستا های آسیب پذیر ایران دوباره بدهد که در حاشیه کویر ایران می باشند و بعلاوه هم وطنان ماها هم می باشند وتنها کشاندن دسته جمعی آنها بسوی یک نوع تولید صنعتی " انرژی های تجدید پذیرجدید" در این قبیل از روستا ها ،امکان حفظ ویا بقای این نوع روستاها را فراهم میکند وبرای دولت ایران هم ،فرقی نمی کند که در این مکانها به آنها شغل بدهد ویا در مکانهای شلوغ شهرهای ایرانی ؟! وبعلاوه با اشتغال دهی به آنها در مکانها ی روستائی مزبور، نیازمندیهای بخش دیگری از جامعه ایران هم به خریدن آن نوع از انرژی های نوین هم فراهم میشود که با خرید دائمی اش هم همواره دوام روستاهای مزبور فراهم میشود ویا روند"انتقال فن آوری نوین " انرژیهای تجدید پذیر برق خورشیدی، بجای "انرژی نفت تجدید ناپذیر"در جامعه ما اتفاق می افتد ودر این راستاست که تعداد زیادی از روستا ها ی ایرانی به مشاغل دسته جمعی مزبورو در چند استان حاشیه کویری کشیده می شوند وبعلاوه امکان کسادی شغل ویا رکود اقتصادی ویا پر شدن منبع نیاز به همان مشاغل مزبور هم بوجود نمی آید ! وچونکه استفاده از انرژی های پاک ویاتجدید پذیر برای بخشهای دیگر جامعه ایران هم دائمی است وبهمین دلیل هم وزارت نیرو که انحصار تولید برق ویا توزیع برق را در دست اداری خود داردولذا باید به این مسئله حیاتی توجه لازم بکند ویا وزارتخانه ای که ایجاد شرکت های تولید برق را وبه روش سابق را در دست خود داردو یادر اختیار وزارتی خود دارد و می تواند در احیاء روستا های حاشیه کویر ایران تاثیرفعال کرده ویا در بلوچستان وهرمزگان پیشقدم اداری باشد وسایر وزارتخانه های ایران نیز باید در این" زمینه شغل دهی جدید" به سیاستهای این وزارتخانه نیرو کمک فنی راکرده ویا کمک دانشگاهی ویا سرمایه ای وپرسنلی بکنند و بعلاوه از آنجاکه وزارت خانه ها ی مختلف ایران ،همگی در روند خصوصی سازی 38 سال معاصر باهمدیگر عمل دسته جمعی کرده اند که اشتغال زائی نابسامان امروزی را بوجود آورده است ولذ ا امروزه ایجاب می کند که این بار وزارت نیرو جلوتر افتاده وبقیه وزارتخانه ها ی ایران هم اقدامات وی را تکمیل بکنند تا روستا های ضربه پذیرایران نجات یابند ولذا این بار وزارت نیرو میتواند بجای وزارت نفت پیشتاز شده ویادرجهت" احیای صنعتی روستاهای ایران" نقش مهمی بازی بکند ، زیرادیگر وزارت نفت نمی تواند با روند صدور نفت ویا با روند آوردن پول نفت به داخل ایران ویا با تبدیل آن پولها به سرمایه گذاری ،و صرفا در زمینه های "صنایع متکی به انرژی تجدید ناپذیرنفت" تصمیم بگیرد ویا سرمایه های مزبور را چگونه سرمایه گذاری بکند ؟وبلکه بهتر است که در" احیاءمشاغل جدید روستائی ایران"، جایش را به وزارت نیرو بدهد( که وزارت انرژیهای تجدید پذیر) می باشد وخود وزارت نفت هم بعنوان (وزارت انرژی های تجدید ناپذیر) تا حدودی جنبه پشتیبانی آن روند سرمایه گذاریها را بعهده خود بگیرد، چرا که نفت ویا بنزین ویا گازوئیل وغیره که محصولات ویژه این نوع وزارت نفت ایران می باشند ، از یکسو استفاده بی رویه در ایران یافته اند که باعث آلودگی محیط زیست می شود واز سوی دیگرهم امکان اتمام شدن نفت ویا ذخایر چاههای نفت ویاگاز ایران در آینده نزدیک 30 -20 سال بعدی هم میرود ولذا با اتمامش اشتغال زائی ویا معیشت ایرانیان نیز به خطر میافتد ولذا بهتر است که این بار و از همین الان ،وزارت نیرو نقش فنی ویا نقش اقتصادی بیشتری را در حیات اقتصادی جدید ایرانیان بازی بکند و یابرای این نوع "نقش آفرینی جدیدش" هم اولویت بندی سرمایه گذاری هم بکند که اولویت اول سرمایه گذاری نوین وی در روستاهای آسیب پذیر باشد ویا "اولویت اول وی " تولید اشتغال برای سکنه چند هزار روستای آسیب پذیر حاشیه کویری باشد که دسترسی لازم رابه انرژی فراوان خورشیدی وتابناک ، در حاشیه کویری ایران را دارند واز نقاط دیگر ایران هم بهتر می باشد ویا همین نوع استعداددر دهات هرمزگان وبلوچستان داغ وجود دارد که روستاهای محروم نیز میباشند وبرای اشتغال زائی خودهم بیشتر از دیگران نیاز دارند واز این رو پیشنهاد میشودکه تولید پنل های خورشیدی که در دهات ایران بطور پراکنده ویابطور دیمی رواج یافته است ، امروزه سروسامان جدیدی بیابد وصرفا به مشاغل گروهی اغلب روستاهای آسیب پذیر این نوع نواحی ایران تعلق بگیرد وچونکه تولید آنهم، بصورت گروهی انجام خواهد گرفت ویا حفاظت ونگهداری ویا تعمیر وتعویض قطعات معیوبش نیز بعهده گروهی خود آنان گذاشته خواهد شد ولذا به یک فرایند تولید اقتصادی برق نوین و با استفاده از تابش های خورشیدی منجر خواهد شد که مشتریان فراوان در صنایع ولوازم خانگی دارد ویا درروند موتور ویاماشین برقی خواهد داشت ویاوزارت نیرو می تواند بعنوان " واسطه عمل" سرمایه گذاریهای جدیدآن باشد ویا " واسطه عمل " فروش ماحصل تولید آن به دیگران باشد که آنها از انرژی خورشیدی ویا از انرژی بادآنرا بدست می آورند ویابه دیگر ایرانیان بفروشد ویا بعنوان ردیف بودجه وسرمایه در گردش آنان در معامله مزبور با دیگران باشد ویادر عمل این نوع تولیدانرژی برق خورشیدی را "در نیروگاههای جدید کویری " را به بقیه نیروگاههای برق ناشی از" تولید سدها "ویا "نیروگاه گازوئیلی" ویابه" نیرو گاه با انرژی مختلط " خود اضافه بکند وبرای اینکه بصرفه اقتصادی هم باشد می تواند" که" نیروگاههای کویری مزبور" را بصورت نیروگاههای ترکیبی "الکترو موتور خورشیدی" طراحی علمی بگرداند ویا شرکت های دانش بنیان طراحی اقتصادی آن را طرح بدهند تا نگویند که بصرفه نیست ودر نتیجه اغلب این روستاهای حاشیه کویری را،بصورت" شرکت های جدید روستائی" در آورده ویابا تولید انرژی پنل خورشیدی در آورد ویا با انرژی باد کویری در آورد و یابخش بزرگی از سکنه آنرا به زیر پوشش اشتغال زائی حقوقی جدید خود ببرد وبرای راه اندازی این نوع سیستم اشتغال زائی جدید هم وزارتخانه مزبور، انواع زیر بنا های اداری سرمایه گذارانه را دارد وفقط کافی است که "طرح اشتغال زائی جدیدآن را توسط کارشناسان خودش مدون کرده وسپس به مجلس ویادولت ویا به کمیسیون برنامه ریزی آن نهادها بدهد تا تصویب نهائی بکنند ویا از صندوق توسعه ملی برای اشتغال زائی این نوع روستاهای محروم ایران کمک تسهیلاتی بگیرد ویا با تشویق سکنه این نوع جوامع روستائی محروم ودر مراجعه به ادارات برق شهرستانهای مزبور درحاشیه کویری عمل کرده ویادر چند استان مزبور که نسبت به" ثبت شرکت های جدید التاسیس "خود در آن مراکزو برای تشکیل شرکت های انرژی های تجدیدپذیر خورشیدی ، اقدام لازم رابکنند ویاکار گروهی را بذمه خود بگیرند ویا تشکل آنهارا بصورت اجزائ کوچک شرکت های با سهامی عام ویا سهامی خاص در آورده ویا تحت مدیریت شرکت سهامی برق کشور در آورند که اجزا مختلفش در روستاهای حاشیه کویری تجمع یافته باشند وپس از ثبت مسئولیت شرکتی آنها ، سپس با تاسیس "هنرستان انرژیهای خورشیدی " و بجای دانشکده های برق قدیمی خودش، زمینه آموزش یافتن افراد مستعد آن نوع روستا ها را نسبت به تعمیر ویا حفاظت و مصون سازی جمعی و یا تعویض قطعات ویا انتقال ویا روشهای بهینه کردن ویا نگهداری بهینه نیرو گاهای جدید خورشیدی را درحاشیه کویری فراهم بیآورد ویا با پرسنل فنی خودامکان آموزش آنها در روستاهای متمایل به سرمایه گذاری مزبوررا فراهم بکند وپس از طی مراحل قانونی اش ، امکان معرفی آنها به بانکها را کرده ویاجهت اخذ تسهیلات ویا جهت خرید ارز ویا جهت آوردن قطعات صنعتی از جوامع دیگر را فراهم بکند ولذادر راستای این نوع از برنامه ریزیها است که در چند سال آینده ممکن است که بسیاری از روستاهای اطراف کویر ایران ساماندهی اشتغال مجددبشوند که هیچ گونه منبع خاص اقتصادی و برای بقای روستاهای خود ندارندو مگر همان انرژی خورشیدی ویا تسهیلاتی که می توانند با استفاده از همان انرژی و برای سکونت خود در روستاهای مزبور بسازند ویاجوانان دانشجوی مبتکرو در "رسانه نبض دانشجوئی" آنرا فراهم بکنند ویا در" شبکه دانشجوئی صدا وسیما"نیز می توانندکه در ساختن این نوع تسهیلات ارزان و یاآسان برای بقای آنها در روستاهای مزبورکمک فکری _ رسانه ای بکنند واز این راه روستاهای مزبور بسرعت احیا شده ویا به روستاهای مفید ایران تبدیل میگردند زیرا فرایند تولید برق در روستاهای حاشیه کویری ایران بهتر ویا بیشتر از نواحی دیگرمساعد است زیرا دیگر روستا ها حرارت اندکی دارند ویا منطقه باران خیز هستند ویا برف خیز می باشند وبعلاوه نظیر دیگر مناطق نیستند که، امکانات فراوانی برای دامداری ویا تولید عسل ویا زراعت وباغداری دارند ولی چونکه روستاهای مزبور، فاقد این نوع امکانات طبیعی هستند و لذاحق انحصاری دارندویا حق اولویت دار اشتغال زائی در صنعت برق خورشیدی را دا رند وپس از تکمیل شدنش، نوبت به دیگر نقاط ایران هم میرسد.

و بعلاوه دومین وزارتخانه ای هم که باید بعنوان " وزارتخانه معین" با وزارت نیرو همکار بشود تا اشتغال دهی این نوع روستاهای ضربه پذیر را فراهم بکند" وزارت جهاد کشاورزی" میباشد که باید همکاری لازم رابا "ستاد مشترک اشتغال "با این وزارتخانه نیرو،تشکیل بدهد وعلت ضرورت همکاری این وزارتخانه هم دررووند اشتغال زائی مزبور بخاطر آنست ،که مطالعات جامعه شناسی ایران نشان می دهد که از قدیم الایام چونکه، امکان زراعی ویا باغی اغلب روستاهای ایران طوری بود که برای تامین معاش سکنه آن روستا ها ناکافی بوده است وبهمین دلیل هم ممکن بود که بدلیل عدم کفاف معیشتی آنها منجر به نابودی همان روستاهای مزبور بگردد ولذا برای جلو گیری از این روند، از گذشته "عادت فرهنگی" یافته بودندکه علاوه از شغل اصلی زراعت خود ویا شغل اصلی باغداری خود ، یک نوع شعل دوم ویاسوم نیز داشته باشند که بعنوان" مکمل آن نوع شغل اصلی اشان" باشد وبهمین دلیل هم در ضمن حرفه دامداری خود ویاکشاورزی اشان، آنها اعضای خانواده خود را وامی داشتند که به صنایع دستی ویا حصیر بافی وغیره هم بپردازند تا بتوانند که با "تولید خانوادگی" کمبود های زندگی خود را برطرف بکنند واز این رو ممکن است که در عصر جدید هم راه اندازی صنعت جدید برق خورشیدی هم کفاف کامل زندگی آنها را برطرف نکند که از راه درآمدهای انرژی خورشیدی ویا باد کویری وآسیابهای بادی بدست خواهند آورد ولی برای اینکه رغبت بیشتری برای باقی ماندن در آن نوع روستا ها را داشته باشند ضروری است که وزارت جهاد کشاورزی نیز بکمک آنها آمده وتدارکات لجستیکی بیشتری به آنها بدهد تا بقایای نظام کشاورزی ویا باغداری سنتی کویری خود را دوباره احیاء کرده ویابرای "خود کفائی خانوادگی" ویا جهت" فروش مازادآن "به دیگران بکار گیرند وبعلاوه رغبت باقی ماندن در آن روستا ها را یافته ویاحفاظت پنل های خورشیدی رابعهده شرکتی خود بگیرند وهمانطوریکه از گذشته هم تطابق یابی با امکانات محیط زیست اطراف هم عامل بقای این نوع روستا ها بوده است ،امروزه هم عملکرد دووزاتخانه مزبور می تواند به تطابق یابی مجدد این نوع روستا ها با محیط زیست خشن این روستا ها منجر بشود وآن هم نحوه "کارکردجدید وزارت کشاورزی" برای روستای مزبور می باشد که اگرچنانچه درروند عرضه وتقاضای محصولات دیگر روستاها اگر دخالت نمیکند ویابرقراری مکانیسم تعادل آنها را بعهده خودبازار خرید وفروش گذاشته است ولی در روند عرضه وتقاضای محصولات این نوع روستاهای اطراف کویر ایران طور دیگر عمل بکند ویادر روستاهای ناحیه بلوچستان ویاهرمزگان چنین رویه ای را در پیش نگیرد وبلکه سیاست حمایتی ازمحصولات اندک آنها را بعهده بگیرد، زیرا کشت زعفران ویا کشت زرشک ویاعناب ویاانار ویاخرما وزیره که در روستاهای اطراف کویربعمل می آید که خود را با "میزان آب کم "این نوع نواحی ویا با "آبیاری قطره ای " آن سازگار میکند و پدیده بسیار سختی است وبویژه برای کسانی که اراضی باغی ویازراعی اندکی هم دارند و لذانیاز به حمایت وزارت کشاورزی در" روند فروش " دارندویا درروند" سلف خری آن محصولات"دارند تا در "مرحله تولیدات مزبور" که سکنه محروم این نوع روستا ها زحمات زیادی برای تولیدش می کشند ولی در روند و "مرحله فروش همان محصولات مزبور" سکنه شهری باشند که در شهرهای مختلف ایران سود آنرا ببرند ودیگر در آن صورت رغبتی در آن سکنه روستائی و برای باقی ماندن در روستاهای مزبور نمی ماند تا به حفظ تاسیسات پنل های خورشیدی کویری هم بپردازند ولذا وزارت جهادهم می تواند از فروش محصول افرادی که اراضی کمتری در آن ناحیه دارند و در شهرهای مختلف ایران حمایت اداری فروش ازآنها کرده تا مصرف کنندگان ویادلالهای واسطه گر نتوانندکه توازن خرید ویافروش را به ضررمحصولات جزئی آنان را بهم بزنند ویاامکان اشتغالزائی جدید آنان را ویاگرایش جامعه بسوی صنایع جدیدرا ویاجهت حفظ محیط زیست آنها را بهم بزنند! وتنها در آن صورت است که امکان احیاء روستاهای مزبور می رود ویاامکان کاهش مهاجرت به شهرها میرود و یاحفظ محیط زیست آنها بوجود می آید که واجب تر از حفظ تالابها هستند.

برچسب: نویسنده: میلاد احمدپور تاريخ: شنبه 4 دی 1395 ساعت: 20:35

صفحه بندی