ایران شناسی - قوم شناسی - جامعه شناسی

زنجان و تحول قلعه خوانین افشاریه اش به محلات شهری کنونی(تحول مالکیت وقومیت واقتصاد در زنجان )بخش اول پژوهش از : دکتر محمد خالقی مقدمتخصص: مردم شناس اقوام آسیاییوجامعه شناس محلات شهریاز قدیم هریک از اقوام ایرانی دهات ویا املاک ومراتع خاص خود را داشتند که سرزمین قومی آنان بود ونظیر سرزمین کردستان ویا بلوچستان وتاجیکستان وگرجستان ویاارمنستان وغیره که اراضی متعلق به قوم خود را داشتند واقوام افشار ویا سران ایل افشار هم ودر استان زنجان ساکن بودند ویا در استانهای همجوارش واملاک ومراتع خاص ایلی خود شان را داشتند ولی در اواخر دوره صفویه بین دو "ایل افشار وایل قاجار" وبرسر تصاحب قدرت سیاسی وکشمکشهایی بوجود آمد وتا اینکه ایل افشار که جمعیت ویا اقتدار بیشتری داشت وجلو تر افتاد ودر دوره "دولت 25 سال...

اکنون مدت 44 سال است که از انقلاب 1357 ش می گذرد که روحانیون مشوق آن انقلاب بودند ونه تنها قبل از انقلاب "ایدئولوژی ومرامنامه اقتصادی "خود را برای مردم روشن نکردندکه مردم بدانند که برای کدام هدف اقتصادی ویا هدف صنعتی ویا استقلال اقتصادی باید انقلاب بکنند؟وحتی 44 سال بعد از انقلاب هم ومردم ایران پی نبرده اند که هدف روحانیون ایران از توسعه اقتصادی چیست ؟که زمام قدرت مجلس ویا دولت ویا سازمان برنامه ویا خبر گزاری رسانه ملی را بدست گرفته اند؟ ویا زمام بانک مرکزی ویا وزارت اقتصاد ویا زمام شورای پول واعتبار ویا زمام کمیسیون اقتصادی مجلس ویا کمیسیون تلفیق برنامه مجلس را بدست گرفته اند ،چیست ؟وبعلاوه روحانیون قم هم و یا روحانیون شورای فقهی بانک مرکزی که زمام این بانک را بدست گرفته اند؟ ومعلوم نیست ک...

تحول خیابان کاخ تهران وشکل گیری کاخ مرمر در آن( بخش دوم )از : دکتر محمد خالقی مقدم _ جامعه شناس شهری در مقاله قبلی ام ،چگونگی تحول بافت شهری سنتی محله کاخ جنوبی تهران را وبه بافت جدید شهرسازی آن ...

املاک قاجاریه در تهران وتاریخ ساخت وسازآنهااز :دکتر محمد خالقی مقدمجامعه شناس شهریو زمانی که سید ضیا ء طباطبایی و با تعدادی ازنظامیان ونفر برها به تهران می آید وبه کاخ احمد شاه درناحیه فرح آباد می رو...

دزفول واهمیت استراتژیک آن برای دولتهای گذشته ایران از: دکتر محمد خالقی مقدم – جامعه شناس شهری دزفول از ریشه لغوی دژپل وبا الفاظ مترادفش دزفیل ودسفول ویا دز پل می باشد که در مورد این شهر بکار رفته است ولذا،شهری است که برای اغلب دولت های گذشته ایران ، اهمیت شهری استراتژیک داشته است واین نوع اهمیت استرتژایک اش هم به دلیل پل آن شهر می با شدونیزبدلیل دژنظامی گذشته آن شهر که در کنار پل مزبور قرار گرفته بود و یاافراد نظامی اش همیشه نگهدارنده آن پل بودند وبعدا همین کلمه دژپل هم به شهری اطلاق شد که امروزه دزفول نامیده میشود و یاعنوان شهری اش را ازهمین ع...

نقد برنامه ریزی منطقه ای و اشتغال زائی برای برنامه ششمایران از : دکتر محمدخالقی مقدم- جامعه شناس شهری از عمر برنامه ریزی منطقه ای ایران، حدود 60-70 سال می گذرد و در طی این مدت، چندین برنامه قبل از وقوع انقلاب ویا شش برنامه هم بعد از وقوع انقلاب ایران تحقق یافته است، و به عبارت دیگر ، روند صنعتی شدن ایرانیان از مجرای اجرای این چندین برنامه ریزی منطقه ای گذشته است و.یا در هر مرحله از برنامه ریزی توسعه هم یک رشته از مشاغل سنتی مربوط به عصر فئودالیته -دامداری شهرها و یا روستاهای ایرانی تغییر یافته است و سپس بدنبالش مشاغل صنعتی ویا ابزارهای نوین و یا نهادهای...

شهرهای بندری خلیج فارس و استراتژی توسعه درون زای آنها در برنامه ششم ایران از: دکتر محمدخالقی مقدم- جامعه شناس شهری شهرهای بندری خلیج فارس و دریای عمان و یا روستاهای ساحل طولانی آن از بندر گواتر تا بندر خرمشهر ودرطول 400 سال گذشته ایران، توسعه شهری برون زایی داشتند که بر اثر عوامل و پارامترهای برون زای توسعه شهری و روستایی بود که ناشی از عوامل خارجی بودند ولی در طی این 45 سال اخیر به "توسعه منطقه ای نیمه درون زا" روی آورده اند و به عبارت دیگر، توسعه بندری اغلب آنها، در طی این 450 ساله گذشته ایران، بر اثر پارامترهای سیاسی- اجتماعی . حوزه خلیج فارس بود ویا بخ...

طبس و جامعه شناسی تاریخی و کارکرد شهری آن از: دکتر محمدخالقی مقدم- جامعه شناس شهری طبس، شهریست که در وسط کویر ایران قرار گرفته است، ولی غریبه و فراموش شده برای ایرانیان نیست و بلکه همیشه نویسندگان منابع تاریخی ایران در 14 قرن گذشته از این شهر در منابع مکتوب خود یاد کرده اند و لذا در اغلب ادوار تاریخی ایران نام طبس ذکر شده است و در دوره قاجاریه هم به اوج حداکثری خود می رسد. و از این رو کمتر شهری در ایران، نظیر طبس مورد اعتنای تاریخ نویسان ایرانی بوده است . در قرن 21 نیز اینجانب پژوهشی در مورد تحولات تاریخی این شهر کویری ایران تدوین کرده ام. که خلاصه ای از آن...

شهرسازی زنجان و تحولاتش در دوره احمدشاه و دوره پهلوی از: دکتر محمد خالقی مقدم – جامعه شناس شهری اقتصاد زنجان و کالبد شهری زنجان در اوائل دوره ناصرالدین شاه با وقوع فتنه بابیه در زنجان فرو پاشید و در طی یک جنگ 11 ماهه میان سکنه شهر و ارتش قاجاریه. دو سوم کالبد شهر زنجان ویران شد و اقتصاد گذشته فئودالی- دامداری آن نیز فرو پاشید و برای بقای حیات اقتصاد شهری دوباره خود ناچاراً به اقتصاد تجاری وابسته به سرمایه داری متکی شد و همزمان با این دو نوع از تحول سیاسی-نظامی-ساختار کالبدی شهرسازی زنجان نیز عمیقاً دچار تحولات کالبدی شد و در حوزه مشاغل شهری وابسته به ن...

محلات و برنامه ریزی شهری برای بهبود اقتصادش از: دکتر محمد خالقی مقدم – جامعه شناس شهری از شهر محلات، برای اولین بار در منابع تاریخی ایران فقط در کتاب مطلع سعدین دوره تیموریان ذکری بمیان آمده است که در ص 271 همان کتاب به عنوان کلویان محلات (پهلوا نان محلات) اشاره شده است، و در نامه کمره نیز از سد تیموریان در محلات ذکر شده است و بعدها تنها در دوره صفویه منابع مختلف تاریخی صفویه از محلات گزارش هائی را دارند و از جمله کتاب عالم آرا عباسی و خلاصه التواریخ ویا نقاوه آلاثار و کتاب روضه الصفویه و یا عالم آرا صفوی و مآثر سلطانیه و نظام ایالات در دوره صفویه وغیره ...